Nasza witryna używa plików cookies (ciasteczek) w celach statystycznych oraz by ułatwić korzystanie z serwisu. Zmieniając ustawienia w opcjach przeglądarki internetowej możesz zablokować zapisywanie plików cookies na Twoim urządzeniu.
26 sierpnia 2016
jesteś naszym gościem
 
Witamy w serwisie
katalog firm
firmy, usługi, towary
ogłoszenia drobne
dodaj ogłoszenie drobne
ostatnio dodane ogłoszenia
Praca:

Zatrudnię ekspedientkę w sklepie spożywczym "Pi±tka Bis" Piaseczno, tel. 501 406 160

Usługi:

Naprawa pralek, tel. 602 322 951

Sprzedam:

Deweloper sprzeda nowe piękne domy 136 m2 + 1600 m2 działka w ustronnej okolicy pod Piasecznem. Już od 399 000 zł! www.ogrodynarni.pl

PIASECZNO - FIRMY - USŁUGI - TOWARY - INFOLINIA SERWISU: tel. 222 133 133
Historia wokół nas
 Czersk, cz. 1 - Wójtostwo
    Historia Wokół Nas, miesięcznik Co i jak (nr 62) 1/2004

        Osiedle targowe, które rozwinęło się w sąsiedztwie grodu czerskiego stało zalążkiem miasta założonego przez księcia mazowieckiego.



    Odcisk pieczęci miasta Czerska na dokumencie z 1820 r.


        W średniowieczu osobę osadzającą miasto lub wieś w imieniu władcy lub innego pana dominialnego nazywano zasadźcą. Do jego obowiązków należało przeprowadzenie prac związanych z przygotowaniem siedzib osady, czasem też z wyznaczeniem gruntów pod uprawę. On też werbował osadników i troszczył się o zapewnienie im warunków potrzebnych do zagospodarowania się. Zasadźca w imieniu pana feudalnego brał na siebie znaczną część kosztów i ryzyka związanego z całą inwestycją.
        Jako wynagrodzenie przyznawano im zazwyczaj dziedziczne wójtostwo lub sołectwo w założonej osadzie.
        W wypadku poważniejszych trudności związanych z jej osadzeniem uzyskiwali dodatkowe przywileje gospodarcze. Przy zmianie dziedzicznego wójta często ulegały one stopniowemu ograniczaniu.
        Osada przygrodowa w Czersku uzyskała prawo miejskie chełmińskie około połowy XIV w., potwierdzone następnie w 1386 r. przez księcia Janusza I.
        Od czasu przywileju krzyżackiego mistrza Hermana von Balke z 1233 r., rada miasta Chełmna stała się sądem wyższym prawa niemieckiego w państwie zakonnym, zaś ustrój chełmiński wzorem dla wszystkich miast krzyżackich. Było też rzeczą naturalną, że w miarę rozwoju ośrodków miejskich na sąsiadujących ziemiach polskich, przy organizowaniu samorządu miast odwoływano się do przykładu Chełmna. Lokacje według zasad chełmińskich zdecydowanie dominowały na Mazowszu i Kujawach.
        W chwili objęcia rządów przez księcia Janusza I, w 1374 r. prawa miejskie miały na Mazowszu Wschodnim tylko Czersk, Warszawa, Warka, Ostrołęka i Wizna. Janusz I odnowił i rozszerzył im przywileje. Polityka gospodarcza władcy miała na celu zwiększenie dochodów skarbu książęcego. Udana lokacja powodowała rozwój gospodarki towarowo-pieniężnej, w której miasto pośredniczyło.
        Uposażenie Czerska wynosiło 23 i pół włóki chełmińskiej. Ta jednostka miary powierzchni (zwana też łanem) równa jest ok. 16,7-17,5 ha.
        W Czersku, podobnie jak w innych miastach lokowanych na prawie chełmińskim, władza należała do dziedzicznego wójta (dawnego zasadźcy). W niektórych miastach miał on do pomocy wójta sądowego, zwanego landwójtem. Najczęściej była to osoba dobrze znająca prawo.
        Oryginały przywilejów i kolejnych potwierdzeń praw miasta uległy zniszczeniu podczas potopu szwedzkiego. W zasobie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie przechowywane są obecnie 4 dokumenty królów polskich: 3 pergaminowe i 1 papierowy; zawierają one potwierdzenia nadania prawa chełmińskiego i innych przywilejów.
        Król Jan III Sobieski w dniu 4 lipca 1690 r. potwierdził: 1. wypisy z ksiąg ziemskich czerskich, zawierające dokument Janusza księcia mazowieckiego wystawiony 18 października 1386 r. w Warszawie, udzielający miastu Czersk nowych uprawnień w dziedzinie sądowej i skarbowej; 2. dokument króla Zygmunta Augusta wystawiony z datą 4 listopada 1566 r. w Warszawie, przyznający miastu źródła szeregu dochodów celem jego podźwignięcia po pożarze; 3. dokument króla Zygmunta III, wystawiony w Warszawie 12 kwietnia 1589 r., zatwierdzający dokument króla Stefana Batorego z 18 kwietnia 1576 r., potwierdzający prawa miasta Czerska oraz dokument Zygmunta Augusta nakazujący poborcom ceł przestrzegania wolności celnych miasta Czerska.
        Prawa miejskie następnie potwierdzali królowie: August II w dniu 7 września 1729 r. w Grodnie, August III w dniu 5 lipca 1759 r. w Warszawie (dokument drukowany) oraz król Stanisław August Poniatowski w dniu 6 października 1772 r. również w Warszawie.
        Znana jest treść dokumentu nadania wójtostwa czerskiego, wystawionego w Czersku w 1479 r. przez księcia czerskiego, warszawskiego, zakroczymskiego, nurskiego, płockiego, wiskiego, wyszogrodzkiego, ciechanowskiego i łomżyńskiego Konrada III (zmarł w 1503 r.), jednego z czterech synów Bolesława IV.
        W dokumencie wymieniony jest nieżyjący już wówczas wójt czerski Abraham. Świadkami wydania aktu byli: Jan z Sobiekurska - podkomorzy warszawski, marszałek dworu, Sędek z Sobiekurska - chorąży czerski, Jan z Sobień - chorąży wyszogrodzki, Mikołaj Myszka z Winiar - podskarbi i Wawrzyniec z Sobień - kuchmistrz.
        Wójtostwo w Czersku dostał za zasługi dworzanin książęcy Andrzej Sandza z Walisk. Uposażenie wójta składało się z jednej włóki ziemi miary chełmińskiej między włókami czerskiemi i dwa ogrody między innemi ogrodami z Czerska idąc ku Warce na prawej stronie oraz drugi przy obwodzie wałowym zamkowym i wedle winnicy naszey leżące, z dawna do wójtostwa należące z dwoma domami tyłem do zamku z dawien dawna do wójtostwa należącemi.
        Do najważniejszych uprawnień wójta należało sądownictwo nad ludnością miejską. Z tego tytułu pobierał on 1/3 kwot z kar sądowych. Wójt nie ferował wyroków samodzielnie, lecz przy pomocy 7 ławników, jak tego wymagało prawo chełmińskie.
        Wójt stał się właścicielem 3 miejskich jatek mięsnych. Otrzymał też prawo utrzymywania jednego rybaka łowiącego dla niego w Wiśle, bez żadnych opłat na rzecz księcia. Czerpał on też zyski z postrzygalni sukna i zatrzymywał trzecią część czynszu płaconego przez rybaków i szewców na rzecz księcia. Wójt odpowiadał tylko przed księciem wg prawa magdeburskiego, pozwany książęcym pierścieniem, albo przez list książęcy.
        Książę uwolnił Andrzeja od wszelkiego pospolitego ruszenia i dawania koni do wyprawy oraz wszelkich usług.
        Nadanie wójtostwa odbywało się drogą darowizny lub sprzedaży. Wójt miał prawo rozporządzania wójtostwem, a więc sprzedaży, zamiany czy też darowizny (czasem części wójtostwa) za zgodą oczywiście władcy. Włóki wójtowskie były wolne od opłat na rzecz księcia, później króla.
        Sąd wójtowsko-ławniczy rozstrzygał w pierwszej instancji cięższe sprawy cywilne oraz sprawy karne, skazywał najczęściej na kary pieniężne (grzywny), czasami na cielesne, ale mógł też orzec karę śmierci.
        Czynności administracyjne przechodziły w ręce obieralnych rajców miejskich. Początkowo rajcami kierował wójt, z czasem zaczął im przewodniczyć również obieralny burmistrz. Dopiero Rada Miejska wraz z jej przewodniczącym - burmistrzem stanowiły właściwy organ samorządu miejskiego.
        Rajcy miejscy pod przewodnictwem burmistrza sprawowali funkcje sądowe. Sądy radzieckie zajmowały się przede wszystkim sprawami pupilarnymi (dotyczącymi sierot i nieletnich) oraz drobnymi lub nie cierpiącymi zwłoki.
        Po śmierci Andrzeja Sandzy wójtostwo w Czersku pozostawało w rękach jego rodziny (urząd często przechodził z ojca na syna). Dopiero w 1631 r. Jan Kucharski potomek z linii niewieściej sprzedał je Jakubowi Pałuskiemu, a ten w 1639 r. Grzegorzowi Łozińskiemu. Od 1642 r. poczet wójtów czerskich przedstawia się następująco: Wojciech Pęcławski, Maciej Popiel (od 1643), Paweł Dunin Wolski (od 1649), Stanisław Zdzienicki (od 1652 r.), Walenty Żyrowski (od 1654), Franciszek Grzybowski (od 1658), Remigian Oczosalski (od 1676), jego syn Adam (od 1706), Kazimierz Oczosalski brat Adama (od 1714), Kazimierz Grabianka (od 1729), Kacper Suffczyński (od 1733), Józef Suffczyński (od 1749), Konstanty Zaborowski (od 1758), małżonkowie Walenty i Marianna z Lasockich Laskowscy.
        Ignacy Henryk Laskowski, na skutek przywileju króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z 1775 r., nabył od swoich rodziców prawo dożywocia na wójtostwie w Czersku. W lustracji starostwa czerskiego z 1789 r. zapisano m.in.: Dwór w tym wójtostwie stary i zły, stodoła i obory podobnież upadłe. Poddanych żadnych do tego wójtostwa nie ma. W 1819 r. Laskowski sprzedał wójtostwo Michałowi Rylskiemu, podsędkowi w Sądzie Pokoju Powiatu i Miasta Warszawy.
        Po śmierci Rylskiego, jego sukcesorowie sprzedali w 1829 r. wójtostwo czerskie Józefowi Jankowskiemu, kasjerowi obwodu warszawskiego, który na tę nieruchomość w 1830 r. założył akta hipoteczne w Sądzie Pokoju Powiatu Czerskiego w Górze.
        Do działu pierwszego wykazu hipotecznego wpisano: Woytostwo w mieście Czersku z prawem wolnego rybołówstwa na rzece Wiśle i propinacyi, w powiecie czerskim, obwodzie warszawskim, województwie mazowieckim położone.
        Sprawa regulacji hipotecznej przez Jankowskiego była rozpatrywana przez trzy sądy w Królestwie Polskim: Trybunał Cywilny I Instancji Guberni Mazowieckiej w 1837 r., Sąd Apelacyjny Królestwa w 1838 r. oraz przez Departament IX Rządzącego Senatu w Warszawie w 1843 r., działający w imieniu cara Mikołaja I. Uznano, że wójtowie czerscy byli dożywotnikami realności królewskiej. Car jako król Polski przekazał wójtostwa Skarbowi Publicznemu Królestwa Polskiego (odpowiedni dokument podpisał w Odessie w 1828 r.). Żądanie Jankowskiego o przyznanie posiadania wójtostwa prawem wieczystym zostało oddalone. Uznano, że Ignacy Laskowski sprzedał Rylskiemu w 1819 r. rzecz cudzą, bo własność wójtostwa nie do niego, lecz do Rządu należała. Regulacja hipoteczna tej realności za niewłaściwą i nieprawną uznana została, dlatego akta hipoteczne zostały skasowane.
        Już w 1834 r. Jankowski sprzedał wójtostwo Antoniemu i Dorocie z Ossowskich Sankowskim. Małżonkowie sprzedali tę nieruchomość w 1842 r. Maurycemu Blum, dziedzicowi dóbr Żelazna, zamieszkałemu w Woli Chynowskiej.
        W Czersku, po utracie praw miejskich na mocy ukazu carskiego z 1869 r., Urzędem Gminy kierował wójt. Urzędy Gminne zmieniły nazwę na Zarządy Gminne z początkiem 1934 r. W 1950 r. wójta zastąpił przewodniczący Gminnej Rady Narodowej gminy Czersk, którą zlikwidowano z końcem 1954 r.
        Pamiątką po wójtostwie we współczesnym Czersku jest ulica Wójtowska, łącząca Warszawską z Warecką.

        Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
    Ewa Bagieńska jest magistrem historii. Pracuje w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Włodzimierz Bagieński jest doktorem historii. W latach 1984-2003 pracował jako kierownik Archiwum m. st. Warszawy Oddział w Górze Kalwarii.
Baniocha
Brześce, Podłęcze
Brzumin
Cendrowice, Sobików
Coniew
Czaplin
Czaplinek, Krzymów
Czarny Las, Kiełbaska, Obręb, Sierzchów
Czersk, cz. 2 - Kasztelania
Czersk, cz. 3 - Kościoły
Czersk, cz. 4 - Starostwo
Czersk, cz. 5 - Szlachta w mieście
Czersk, cz. 6 - w XIX w.
Czersk, cz. 7 - dwudziestowieczne ciekawostki.
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 1
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 2
Kawenczyn, Kawenczynek, Dębówka, Turowice
Kąty
Linin
Łubna, Solec, Szymanów
Moczydłów, Mikówiec
Pęcław
Potycz
Tatary
Ustanów
Wólka Załęska, Tomice

 | ADWOKAT | AKACJOWY ZAKĄTEK | AS BUD-PROF | ASSETS | ATW DEVELOPMENT | BIARKEM | BIURO OGŁOSZEŃ w PIASECZNIE | BIURO RACHUNKOWE | BUD-RIM DEVELOPMENT | DEK-BUD | DRUKARNIA CYFROWA PIASECZNO | EKOBUD | FANTAZJA | GEODETA UPRAWNIONY | Grast & MTB | GRZEGORZ WARZOCHA | HURTOWNIA ELEKTRYCZNA | INWEST-KUL | JARPER | KATARZYNA BORKOWSKA - WARZOCHA | KRYSTA | LICENCJONOWANE USŁUGI KSIĘGOWE | MADEX | NATALIA GOLD | NIERUCHOMOŚCI LACH | OKNA USTANOWSKIE | PRINT SHOP Nie tylko wizytówki .... | REKLAMA PIASECZNO | SELF STORAGE | STUDIO KOLORÓW | TACPA | TYNKBOR | www.3xNiemiecki.pl | 
 |  Nasz Solec | Beżowiak | Dołącz do ruchu JOW w Górze Kalwarii | Miasto i Gmina Góra Kalwaria | Nadleśnictwo Chojnów | Starostwo Powiatowe |