Nasza witryna używa plików cookies (ciasteczek) w celach statystycznych oraz by ułatwić korzystanie z serwisu. Zmieniając ustawienia w opcjach przeglądarki internetowej możesz zablokować zapisywanie plików cookies na Twoim urządzeniu.
25 października 2014
jesteś naszym 663598 gościem
 
Witamy w serwisie
katalog firm
firmy, usługi, towary
ogłoszenia drobne
dodaj ogłoszenie drobne
ostatnio dodane ogłoszenia
Praca:

¦lusarz - spawacz, ¶lusarz - szlifowanie spawów, możliwa 1/2 etatu; Gołków k. Piaseczna, tel. 602 253 180

Usługi:

Naprawa pralek, tel. 602 322 951

Sprzedam:

Drewno opałowe i kominkowe, tel. 602 77 03 61

PIASECZNO - FIRMY - USŁUGI - TOWARY - INFOLINIA SERWISU: tel. 222 133 133
Historia wokół nas
 Czersk, cz. 3 - Kościoły
    Historia Wokół Nas, miesięcznik Co i jak (nr 64) 3/2004

    Czersk był najstarszym ośrodkiem chrześcijaństwa na południowo-zachodnim Mazowszu.

    Pierwszy kościół zbudowano tu na przełomie XI i XII w. Była to świątynia pod wezwaniem Św. Piotra. Usytuowano ją w centralnej części grodu. Odkrycia archeologiczne pozwalają odtworzyć jej lokalizację, kształt i materiały, z jakich została zbudowana. Kościół Św. Piotra znajdował się wewnątrz grodu i miał zapewne charakter kaplicy książęcej. Zbudowany został prawdopodobnie z fundacji Władysława Hermana lub Bolesława Krzywoustego. W czasie wykopalisk w Czersku odkryto relikty tej budowli w postaci bloków wapiennych; udało się odtworzyć zarys fundamentów. Z przeprowadzonych badań wynika, że świątynia grodowa została wybudowana w stylu romańskim, jednonawowa, orientowana, na planie prostokąta. Wokół kościoła znajdowało się cmentarzysko. Najwcześniejsze pochówki, orientowane głowami na zachód, wyznaczają linię murów kościoła. Wokół apsydy groby układają się półkolem. Tak wyznaczone przybliżone granice murów kościelnych dają możliwość oszacowania wymiarów świątyni romańskiej. Miała ona nie więcej niż 8 m szerokości i 15 m długości. Już w pierwszej połowie XII w. Czersk był siedzibą prepozytury (grupy kanoników, której przewodził prepozyt). Około połowy XII w. Czersk przeżył tragiczny w skutkach najazd Rusinów. Gród został zniszczony, spalono umocnienia, drewnianą zabudowę, a także zniszczono kościół Św. Piotra. Na zgliszczach pierwotnego grodu założony został cmentarz, który istniał tam do połowy XIII w. (odkryto ok. 1000 pochówków). Po upadku grodu czerskiego w połowie XII w. kanoników przeniesiono do Grójca.

    Na podgrodziu wczesnośredniowiecznego Czerska usytuowany był drugi kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Trwają spory, czy oba kościoły powstały równocześnie na przełomie XI i XII w., czy też ten drugi zwany parafialnym pochodzi z połowy XII w. Dotychczasowe wyniki badań archeologicznych oraz informacje ze źródeł pisanych pozwalają z dużym prawdopodobieństwem lokalizować na wzgórzu północnym murowaną świątynię, która nie później niż w XIII, a może nawet w XII wieku otrzymała uprawnienia parafii. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z 1244 r. i dotyczy nadania przez księcia Konrada Mazowieckiego uposażenia istniejącemu już kościołowi.

    Kościół Św. Piotra został odbudowany. Uroczysta konsekracja odbyła się w 1245 r.; prawdopodobnie wówczas został on podniesiony do rangi kolegiaty. Związana też z nim została siedziba archidiakonatu, poświadczona w źródłach od 1252 r. Przy niewielkiej czerskiej kolegiacie musiała znajdować się rezydencja kanoników. Zespół kapituly w końcu XIV w. liczył cztery osoby. W 1398 r. książę Janusz Starszy kazał przenieść się kapitule do Warszawy.

    Za czasów książąt mazowieckich wraz z rozbudową zamku czerskiego przebudowano też kościół Św. Piotra. W XVI w. był to budynek w stylu gotyckim, na fundamentach z łamanego kamienia, o murach ceglanych, sklepieniach żebrowych z podziemiami grobowymi.

    Nie została wyjaśniona wzmianka pochodząca z XIV w. o kościele Św. Jana, mającym znajdować się w południowej części miasta.

    Prócz kościoła grodowego i przypuszczalnie drugiego na podgrodziu, parafialnego - na Poświętnym i przy ul. Wareckiej, istniała w Czersku w końcu XIII i na początku XIV tradycja czwartego kościoła zniszczonego może już w XII w. - obejmuje ona obszar ziemi zwany Kościeliskiem. Na jego wczesną metrykę wskazuje fakt, że wchodził on wraz ze wsią Biskupice w skład uposażenia biskupstwa poznańskiego, składającego się z wczesnych nadań. Kościół ten stanowiący najstarszy zalążek parafii czerskiej usytuowany był albo na Poświętnym albo poniżej skarpy, blisko jeziora. Może śladem tradycji miejsca owego kościoła są ciosy wapienne i cmentarz z XII w. na Poświętnym lub przydrożna kapliczka stojąca przy starej drodze idącej wzdłuż podnóża skarpy.

    Poza obrębem miasta przy ul. Warszawskiej znajdował się kościół Św. Ducha ze szpitalem (przytułkiem), ufundowany przez Macieja z Tarnowa w połowie XV w. Przy ul. Wareckiej istniał, wybudowany w XVI w., kościół drewniany pod wezwaniem Św. Jakuba.

    Według opisu z 1603 r. kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny był drewniany. Tylko zakrystię, kaplicę Świętej Trójcy i dzwonnicę, stykające się z kościołem, wzniesiono z cegły. Kościół ten posiadał sześć ołtarzy i trzy kaplice: Św. Anny ufundowaną przez Jakuba Borowskiego, proboszcza czerskiego i kanonika warszawskiego, drewnianą kaplicę fundacji Turowskich oraz wymienioną wyżej kaplicę Świętej Trójcy, ufundowaną przed 1566 r. przez rodzinę Liściów.

    Podczas potopu szwedzkiego zniszczony został kościół Św. Piotra w obrębie murów zamkowych. Lustratorzy królewscy w 1660 r. zapisali:  iest w poszrodku tego Zamku Kosciołek murowany So Piotra, dach na nim zły, gontowy, pułapu niemasz. Pułap, czyli drewniany strop belkowy był zawalony.

    Spaleniu uległy wówczas kościół parafialny (drewniany), kościół Św. Ducha ze szpitalem i kościół Św. Jakuba.

    W 1661 r. nabożeństwa odprawiano w naprędce urządzonej kaplicy Świętej Trójcy.

    Kościół parafialny wkrótce odbudowano z cegły prawdopodobnie około 1664 r. Wówczas odlano nowe dzwony. Kościół został poświęcony w 1683 r.

    Według szczegółowego opisu z 1709 r. kościół murowany pokryty był dachówką która mieyscem iuż się psuie, wewnątrz pobielany, z zewnątrz tylko z tyłu, z dwoma babińcami (w których modliły się kobiety), murowanymi bez drzwi. Na wieżyczce obitej białą blachą umieszczona była sygnaturka (dzwonek). Na chórze nad drzwiami wejściowymi opisano pozytyw (małe organy, składające się z zaledwie kilku regestrów i zwykle bez pedału) stoiący trochę nadpsowany osobliwie miechy potrzebuią poprawy. Przed ołtarzem Św. Michała stała chrzcielnica drewniana, w niej miednica z woda, zamknięta kłódką.

    Kościół liczył trzy ołtarze: wielki w którym obraz Maryi Panny, a wyżej św. Mikołaja, mniejszy Ukoronowanego Jezusa Chrystusa, trzeci Św. Michała. Przed wielkim ołtarzem postawiono dwie duże ławy dla dobrodziejów (kolatorów) kościoła. Pod chórem stały dwa konfesjonały. Podłoga w kościele była z tarcic (desek). Przed ołtarzem wielkim stały lub wisiały 3 lampy blaszane.

    Wyposażenie zakrystii stanowiły następujące apparaty: 11 alb niektóre dobre, niektóre łatane, 9 humerałów (element stroju liturgicznego), 1 pas jedwabny zielony, 6 pasów prostych, 6 tuwalni (ręczników liturgicznych), 2 komże, 6 komeszek na chłopców, 7 ręczników, 6 ręczniczków do ołtarza, 17 obrusów grubych i cienkich, 45 purifikatorii, 15 korporałów, 2 bursy z jednej strony czarne, a z drugiej zielone, 2 z jednej strony fiołkowe, a z drugiej czerwone, 5 z jednej strony czerwone, a z drugiej białe, 1 bursa biała wyszywana, 1 czarna, 17 ornatów, 4 kapy i 1 małe zwierciadełko (do przeglądania się kapłana przed wyjściem do ołtarza).

    W kościele nie było przedmiotów złotych, z cenniejszych srebrne lub srebrne pozłacane: monstrancja złamana w promienie srebrna pozłocista, krzyż srebrny z pasyjką, trybularz srebrny bardzo zły, kielich z pokrywą wewnątrz pozłacany, puszeczka srebrna do chorych pozłacana, 3 tabliczki wotywne na ołtarzu, sukienka srebrna na obrazie Najświętszej Panny, 2 srebrne korony na obrazie Najświętszej Panny, 2 miedniczki srebrne, jedna większa augsburskiej roboty, jedna para ampułek srebrnych, wewnątrz pozłacanych, krzyżyk kamienny oprawiony w srebro z pasyjką srebrną, pozłacaną, obok obrazu na ołtarzu wielkim, 4 kielichy srebrne, pozłacane, z patenami.

    Z cyny wykonane były następujące przedmioty: krzyż mały, 2 wazy na oleje święte, solniczka z solą święconą, 6 lichtarzy na wielkim ołtarzu, 6 lichtarzyków, lawetarz bez kurka, a pod nim mały kociołek.

    Biblioteka parafialna liczyła 72 książki drukowane: biblie, spisy kazań, mszały, graduały, żywoty świętych itp.

    Dzwonnica przy kościele była drewniana w ziemi trochę odarta, w niey dwa dzwony wielki i mały i gunt (gont) z kilkaście (kilkanaście) kop (na dachu).

    W sąsiedztwie kościoła istniał cmentarz, który opisano następująco: Cmętarz od plebaniey starym parkanem od ieziora nowem fortką beze drzwi i kosnicą (kostnicą) nową ieszcze niedokończoną, od zamku także nowem parkanem lubo niedokońca ogrodzony, czwartą stronę teraz grodzą.

    W 1739 r. poświęcone zostały dzwony przez księdza Kobielskiego nominata łuckiego, kanclerza Jego Królewskiej Mości. Największemu dano imiona Tomasz Wojciech, średniemu stłuczonemu Ignacy Franciszek, trzeciemu sygnaturce na dzwonnicy Stanisław Jacek, a czwartemu na kościele w kopule Antoni Józef.

    Kościół parafialny w Czersku został zniszczony prawdopodobnie w okresie powstania kościuszkowskiego, podobnie jak kościoły i kaplice w sąsiedniej Nowej Jerozolimie (Górze Kalwarii). Na jego miejscu w okresie rządów pruskich wybudowano nową, istniejącą do dziś świątynię.

    Wzniesiono ją w latach 1805-1806 kosztem rządu pruskiego, który za zasadzie jednostronnej decyzji przejął na własność wieś Linin, należącą dotychczas do kościoła czerskiego.

    Wieżę dobudowano kosztem sukcesorów generała Ignacego Mazurkiewicza w 1868 r.

    Kościół przebudowano w 1900 r. wg projektu architekta Konstantego Wojciechowskiego. Świątynia murowana z cegły i tynkowana posadowiona została na podmurówce z kamieni. Jest jednonawowa, z nieco węższym, prawie kwadratowym prezbiterium i posiada sklepienie kolebkowo-krzyżowe.

    Edward Chłopicki, pisarz, podróżnik i publicysta w swojej Wiosennej wycieczce w Czerskie, tekście opublikowanym w 1871 r. na łamach czasopisma warszawskiego Kłosy, tak napisał na temat kościoła parafialnego w Czersku: Po spędzeniu z gościnnym proboszczem godzinki czasu na pogawędce, udaliśmy się oba na miasto. Od kościoła zaczęliśmy najprzód. Mały ten, murowany, za rządów pruskich w 1806 r. przez króla Fryderyka fundowany kościółek, stoi na jednym z przedziałów zamkowego wzgórza. Do niedawnych czasów był on budynkiem nie noszącym żadnej zewnętrznej domu bożego cechy; w tym zaledwo roku ukończoną została przymurowana z frontu kryta blachą dzwonnica i ozdobiła kościół ten nie mało. Fundatorem tego kosztownego przybudowania był jeden z miejscowych współdziedziców, przybysz ze stron zaniemeńskich, senator Mazurkiewicz. Pod tą to wieżycą i prochy zmarłego już obecnie fundatora umieszczono w katakumbie. Wnętrze świątyni schludne, lecz skromne bardzo. Ołtarzów ma ona trzy: wielki z niezłemi obrazami Przemienienia Pańskiego i Boga Ojca; boczny z prawej strony z obrazem św. Ignacego; boczny z lewej, z obrazem Matki Bozkiej i ś. Michała. Umieszczone na krańcach prezbiteryum przy samych kratach dwa ozdobne konfesyonały, i przed ośmiu laty sporządzony spory organ - są tu jedynemi zasługującemi jeszcze na wzmiankę szczegółami.

    Obecnie w kościele w Czersku znajduje się epitafium generała Ignacego Mazurkiewicza, zmarłego w 1867 r., z czarnego marmuru, ozdobione herbem Łabędź. Wystrój wnętrza pochodzi przeważnie z XIX w. Na początek istnienia kościoła datowana jest chrzcielnica drewniana, klasycystyczna. Do najcenniejszych przedmiotów wyposażenia wnętrza należą: obraz Boga Ojca z XVIII w., krucyfiks barokowy z przełomu XVIII i XIX w., 12 lichtarzy późnoklasycystycznych z około 1840 r. Monstrancja z glorią promienistą, barokowa, z przełomu XVII i XVIII w., później uzupełniana, pochodzi zapewne z dawnego kościoła, wybudowanego po potopie. W parafii przechowywany jest mszał rzymski wydrukowany w Antwerpii w 1694 r., w cennej, oryginalnej oprawie z okuciami, na których, w narożach znajdują się popiersia czterech ewangelistów, a pośrodku scena Ukrzyżowania.

     

    Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
    Ewa Bagieńska jest magistrem historii. Pracuje w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Włodzimierz Bagieński jest doktorem historii. W latach 1984-2003 pracował jako kierownik Archiwum m. st. Warszawy Oddział w Górze Kalwarii.
Baniocha
Brześce, Podłęcze
Brzumin
Cendrowice, Sobików
Coniew
Czaplin
Czaplinek, Krzymów
Czarny Las, Kiełbaska, Obręb, Sierzchów
Czersk, cz. 1 - Wójtostwo
Czersk, cz. 2 - Kasztelania
Czersk, cz. 4 - Starostwo
Czersk, cz. 5 - Szlachta w mieście
Czersk, cz. 6 - w XIX w.
Czersk, cz. 7 - dwudziestowieczne ciekawostki.
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 1
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 2
Kawenczyn, Kawenczynek, Dębówka, Turowice
Kąty
Linin
Łubna, Solec, Szymanów
Moczydłów, Mikówiec
Pęcław
Potycz
Tatary
Ustanów
Wólka Załęska, Tomice

 | ADWOKAT | AKACJOWY ZAKĄTEK | AS BUD-PROF | ASSETS | ATW DEVELOPMENT | BIARKEM | BIURO OGŁOSZEŃ w PIASECZNIE | BIURO RACHUNKOWE | BUD-RIM DEVELOPMENT | CENTRUM DZIECIĘCE LOLEK | DEK-BUD | DREWLUX | DRUKARNIA CYFROWA PIASECZNO | EKOBUD | FANTAZJA | GEODETA UPRAWNIONY | Grast & MTB | GRZEGORZ WARZOCHA | HURTOWNIA ELEKTRYCZNA | INWEST-KUL | JARPER | KATARZYNA BORKOWSKA - WARZOCHA | KRYSTA | LICENCJONOWANE USŁUGI KSIĘGOWE | MADEX | NATALIA GOLD | NIERUCHOMOŚCI LACH | NINA LINGUA TRAVEL | OKNA USTANOWSKIE | PRINT SHOP Nie tylko wizytówki .... | REKLAMA PIASECZNO | STUDIO KOLORÓW | WT-BRUKMANN | www.3xNiemiecki.pl | 
 |  Nasz Solec | Beżowiak | Miasto i Gmina Góra Kalwaria | Nadleśnictwo Chojnów | Starostwo Powiatowe |